อช33866 : พื้นฐานการทำหม้อห้อมเชิงธุรกิจ

อช33866 : พื้นฐานการทำหม้อห้อมเชิงธุรกิจ

เป็นรายวิชาเลือกเสรีระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย
หลักสูตรการศึกษานอกระบบระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช 2551
สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย
สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ
กระทรวงศึกษาธิการ

ผ้าหม้อห้อม เป็นผ้าพื้นเมืองของจังหวัดแพร่ เป็นที่นิยมในการสวมใส่ของคนภาคเหนือ และของคนทั่วประเทศ ซึ่งแสดงได้ถึงเอกลักษณ์ผ้าไทย ซึ่งเป็นการใช้ผ้าฝ้ายที่ได้จากการทอ ย้อมด้วยสีครามที่ได้จากต้นฮ่อมหรือต้นคราม  ปัจจุบันนำมาตัดชุดต่าง ๆ เช่น กางเกง กระโปรง เสื้อ ชุดเดรส สามารถสวมใส่ได้ทุกเพศทุกวัย

“ม่อฮ่อม” หรือ “หม้อห้อม” หมายถึงเสื้อผ้าที่ทำจากผ้าฝ้าย มีสีน้ำเงินเข้มที่ได้จากการย้อมด้วยต้นห้อมในหม้อดิน จึงเรียกว่า “หม้อห้อม” ต่อมามีการเพี้ยนมาเป็น "ม่อฮ่อม" หรือ "ม่อห้อม"  หม้อห้อม จัดเป็นเครื่องแต่งกายพื้นบ้านของไทย มาตั้งแต่ยุคไทลื้อในสิบสองปันนา ยุคของลาวในประเทศลาว และยุคของไทล้านนา ทางภาคเหนือของไทย    ชาวอีสานเรียกสีครามว่าสีนิล สีหม้อ หรือสีหม้อนิล ชาวอีสานตอนบนนิยมนำไปย้อมผ้า และมัดเป็นลาย เรียกว่า ผ้าย้อมคราม ผ้าสีครามล้ำค่าจากภูมิปัญญาบรรพบุรุษนี้ เป็นผ้าพื้นเมืองที่สำคัญของจังหวัดแพร่ ซึ่งมีการถ่ายทอดมาหลายชั่วอายุคน และแม้ว่าจะมีวิธีการเขียนได้หลายแบบ เช่น ม่อฮ่อม ม่อห้อม หม้อฮ่อมหม้อห้อม แต่ทุกคำล้วนมีความหมายเดียวกัน คือ เสื้อผ้าที่มีสีครามที่เกิดจากภูมิปัญญาช่างย้อม เป็นการใช้ผ้าฝ้ายที่ได้จากการทอ ย้อมด้วยสีครามที่ได้จากต้นห้อมหรือต้นคราม ได้ผ้ามีสีเดียวกันตลอดทั้งผืน  การทำผ้าหม้อห้อมมีการทำสืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคนในการย้อมผ้า ชาวทุ่งโฮ้ง จังหวัดแพร่ นำเอาส่วนที่เป็นลำต้น และใบของต้นห้อมมาหมักในหม้อตามกรรมวิธีที่สืบทอดกันมาแต่โบราณ ทำให้ได้น้ำสีคราม แล้วนำมาย้อมกับผ้าสีขาวให้เป็นผ้าคราม

หลักสูตรนี้พัฒนาโดย

กศน.อำเภอเมืองแพร่

จังหวัดแพร่

วัดร่องฟอง

ตำบลร่องฟอง อำเภอเมือง จังหวัดแพร่ ดั่งเดิมหมู่บ้านร่องฟองเป็นชาวไทยใหญ่ ชาวบ้านตั้งหมู่บ้านเล็ก ๆ อยู่ที่ ที่มีห้วยน้ำไหลผ่านหมู่บ้าน ห้วยน้ำนั้นถูกเรียกชื่อว่าห้วยฮ่องฟอง ซึ่งคำว่า “ฮ่องฟอง” เป็นภาษาพื้นเมือง ที่บรรพบุรุษได้ตั้งชื่อไว้เนื่องมาจากเมื่อถึงฤดูฝน อ่านเพิ่มเติม...

มัดย้อมผ้า

การทำผ้ามัดย้อม เป็นการตกแต่งลวดลายบนผืนผ้าให้เกิดความสวยงามและสร้างมูลค่าให้แก่พื้นผ้า การทำผ้าบาติกเป็นการปิดส่วนที่ไม่ต้องการให้สีติดด้วยเทียน แล้วนำไปย้อมหรือระบายสี นอกจากนั้นเมื่อนำไปย้อมในน้ำย้อมครั้งแรกนำขึ้นมาปิดสีแรกด้วยเทียนแล้วนชำไปทำให้เทียนแตก อ่านเพิ่มเติม...

เย็บผ้า

เป็นหมู่บ้านที่มีอาชีพเย็บผ้า และการทำผลิตภัณฑ์จากผ้าร่ม การเดินทางใช้เส้นทางหมายเลข 101 (สายแพร่-น่าน) ประมาณ 4 กม.แยกเข้าทางหลวงหมายเลข 1101 จะพบป้ายบอกทางเข้าหมู่บ้าน ดั่งเดิมหมู่บ้านร่องฟองเป็นชาวไทยใหญ่ อ่านเพิ่มเติม...

ตีเหล็ก

ดั้งเดิมหมู่บ้านร่องฟองเป็นชาวไทยใหญ่  ชาวบ้านได้ตั้งหมู่บ้านเล็กๆ  อยู่บริเวณที่มีห้วยห้วยน้ำไหลผ่านกลางหมู่บ้าน ห้วยน้ำนั้นถูกเรียกว่าห้วยฮ่องฟอง  ซึ่งคำว่า “ฮ่องฟอง” เป็นภาษาพื้นเมือง  ที่บรรพบุรุษได้ตั้งชื่อไว้  อ่านเพิ่มเติม...

น้ำพริกตาแดง

เครื่องปรุงและส่วนผสม 1.พริกแห้งเม็ดใหญ่ 1/2 ถ้วยตวง 2.กระเทียมหัวโต 3/4 ถ้วยตวง 3.หัวหอมแดงหัวโต 3/4 ถ้วยตวง 4.กะปิเผา 1 ช้อนโต๊ะ อ่านเพิ่มเติม...

วนอุทยานม่อนแก้ว

วนอุทยานดอยม่อนแก้ว-ม่อนเด็ง ตั้งอยู่ในพื้นที่อำเภอเมือง จังหวัดแพร่ มีสภาพพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นพื้นราบ บางส่วนเป็นภูเขาสูงชัน พันธุ์ไม้บริเวณวนอุทยานนี้ส่วนใหญ่เป็นไม้ป่าเต็งรัง เช่น เต็ง รัง เหียง และพลวง เป็นต้น ส่วนชนิดพันธุ์สัตว์ป่าเป็นสัตว์เลื้อยคลานและสัตว์ปีก อ่านเพิ่มเติม...

อนุสาวรีย์สองมหาวีรบุรุษ

พญาพล หรือ พ่อขุนหลวงพล ทรงเป็นราชนัดดาแห่งกษัตริย์น่านเจ้า นามพระบิดานั้นไม่ปรากฏหลักฐาน ส่วนพระมารดานามว่า“แม่เฒ่าจันทร์คำวงค์” ได้อพยพคนไทย ( ซึ่งส่วนใหญ่คือไทยลื้อ ไทยเขิน) ส่วนหนึ่งมาจากเมืองเชียงแสน ไชยบุรี และเวียงพางคำ อ่านเพิ่มเติม...

ศูนย์เรียนรู้ปราชญ์ชาวบ้าน

หากจะกล่าวถึงแหล่งเรียนรู้ปศุสัตว์อินทรีย์ที่เป็นฟาร์มต้นแบบจริงๆ หลายคนอาจคิดว่าต้องมีการเลี้ยงสัตว์เศรษฐกิจมากมาย หรือต้องเป็นฟาร์มขนาดใหญ่ได้มาตรฐาน แต่สำหรับที่ศูนย์เรียนรู้ปศุสัตว์อินทรีย์ประจำ จ.แพร่ อ่านเพิ่มเติม...

วนอุทยานแพะเมืองผี

วนอุทยานแพะเมืองผี เมื่อครั้งในอดีตกาลนานมาแล้ว ชาวบ้านขนานนามว่า เป็น “แพะเมืองผี ” ไม่มีผู้ใดทราบประวัติเป็นที่แน่นอนแต่ได้เล่าสืบทอดกันมาว่า แต่ก่อนบริเวณป่าแห่งนี้ เป็นพื้นที่อุดมสมบูรณ์ มีพันธ์ไม้ใหญ่ขึ้นอยู่หนาแน่นและสัตว์ป่าน้อยใหญ่เป็นจำนวนมาก อ่านเพิ่มเติม...

กศน.ตำบลห้วยม้า

กศน.ตำบลห้วยม้าห้วยม้า ตั้งอยู่ที่หมู่ที่ 9 บ้านทุ่งล้อม ตำบลห้วยม้า  อำเภอเมืองแพร่   จังหวัดแพร่  ตั้งขึ้นโดยประกาศของกระทรวงศึกษาธิการ  โดยอยู่ภายใต้กำกับการดูแลตามหลักธรรมาภิบาลของศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอเมืองแพร่  กศน.ตำบลห้วยม้า  อ่านเพิ่มเติม...

ด้านจักสานไม้ไผ่

 สานทอ สานตระกร้า สานสุ่มขังไก่ สานไซดักกบ ปลา สานเข่ง เป็นต้น โดยเรียนจากบรรพบุรุษและศึกษาด้วยตนเอง สามารถทำขายป็นรายได้ยามว่าง และนำไปใช้เองประหยัดและวัสดุหาง่ายในท้องถิ่นด้วย อ่านเพิ่มเติม...

ด้านการส่งเคราะห์หรือสะเดาะเคราะห์

พิธีเอาขวัญ พิธี มังคะละ งานแต่งงาน พิธีบูชาท้าวทั้งสี่ พิธีสืบชะตาคน เป็นต้น โดยได้สืบทอดมาจากบรรพบุรุษ ศึกษาจากบุคคล หรือ ศึกษาด้วยตนเอง อ่านเพิ่มเติม...

แพะเมืองผี

แพะเมืองผี เป็นแหล่งการเรียนรู้ประเภททรัพยากรธรรมชาติ และเป็นวนอุทยานที่สำคัญของเมืองแพร่ แพะเมืองผี เป็นพื้นที่เนินเขาซึ่งสูงกว่าส่วนอื่น เกิดจากการพังทลายโดยการกัดเซาะตามธรรมชาติ โดยกระแสน้ำเป็นเวลานาน ทำให้พื้นที่บางส่วนเป็นที่สูงต่ำสลับกันไป หน้าผาและเสาดินมีรูปทรงแตกต่างกัน ก่อให้เกิดความสวยงามมากยิ่งขึ้น อ่านเพิ่มเติม...

กศน.ตำบลน้ำชำ

ศน.ตำบลน้ำชำ อำเภอเมืองแพร่ เป็นแหล่งเรียนรู้ในสถานศึกษา แหล่งการเรียนรู้ที่สถานศึกษาสามารถจัดให้มีขึ้นในสถานศึกษา มีได้หลายชนิดขึ้นอยู่กับพื้นที่ และกำลังความสามารถของสถานศึกษาเอง อ่านเพิ่มเติม...

น้ำพริกน้ำปู

   น้ำพริกน้ำปู อ่านว่า น้ำพิกน้ำปู๋ เป็นน้ำพริกที่มีลักษณะข้น ชนิดของพริกที่ใช้คือ พริกขี้หนูดิบ หรือพริกหนุ่ม (พริกดิบ) แล้วแต่ชอบ อ่านเพิ่มเติม...

ตำเตา

         ยำเตา หรือบ้างเรียกตำเตา อ่านว่า ต๋ำเตา เครื่องปรุงหลักคือ เทา เป็นสาหร่ายน้ำจืดชนิดหนึ่งที่ขึ้นในน้ำตามทุ่งนา มีเครื่องปรุงที่ต่างไปจากยำผักกุ่มดอง ยำผักกาดส้ม ยำผักกาดดอง อ่านเพิ่มเติม...

ยำหน่อไม้

ยำหน่อไม้     เป็นอาหารประเภทยำ ใช้หน่อไม้ไร่ต้มสุก ทำเป็นฝอยเส้นเล็กๆ ผสมเครื่องปรุงด้วยพริกหนุ่มหรือพริกขี้หนูสด นำไปเผาให้สุก กระเทียม น้ำปลาร้าต้มสุก หรือปลาร้าสับหมกไฟให้สุกอาจใส่งาคั่วที่โขลกให้พอแตกก็ได้ อ่านเพิ่มเติม...

พระธาตุถิ่นแถนหลวง

     เมื่อ พ.ศ. 2339 หลังสงครามสงบลง  ชนเผ่าไทยจากเมืองยอง และเมืองสืบสองปันนาได้ลงตั้งบ้านเรือนอยู่ที่ตำบลบ้านถิ่น อำเภอเมือง  จังหวัดแพร่ ในปัจจุบันนี้ ขณะที่ พระครู วิจิตรธรรมภรณ์ ได้ศึกษาค้นคว้าตำนานเชียงรุ้ง ตำนานเชียงแสน อยู่นั้น อ่านเพิ่มเติม...

วัดบ้านโป่งศรี

บ้านโป่งศรีตั้งขึ้นประมาณปี พ.ศ. 1350 ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกจากตัวจังหวัดแพร่ประมาณ 7 กิโลเมตร จากคำบอกเล่าของผู้สูงอายุในหมู่บ้านเล่าว่า ณ กลางหมู่บ้านมีแอ่งน้ำขนาดเล็กอยู่ น้ำในแอ่งใสสะอาดมีน้ำไหลอยู่ตลอดเวลา โดยชาวบ้านเรียกแอ่งน้ำน้ำว่า “โป่ง” อ่านเพิ่มเติม...